Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta w Unii Europejskiej 

Czym jest Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (EPR)?

Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (ang. Extended Producer Responsibility – EPR) to mechanizm, w którym producent wprowadzający produkt do obrotu w Unii Europejskiej ponosi odpowiedzialność finansową i organizacyjną za odpady powstałe z tego produktu – od momentu wprowadzenia na rynek aż po jego zagospodarowanie jako odpad.

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy są obciążenia kosztami wynikającymi z:

• zbiórki,
• transportu,
• sortowania,
• recyklingu,
• sprawozdawczości.

Skąd wynika EPR w Unii Europejskiej – podstawy prawne

System EPR w UE opiera się przede wszystkim na: 

• dyrektywie opakowaniowej (94/62/WE),
• dyrektywie ramowej o odpadach (2008/98/WE),
• dyrektywach sektorowych: WEEE, pojazdy wycofane z eksploatacji, baterie i akumulatory,
• nowych regulacjach wynikających z Europejskiego Zielonego Ładu.

Jakie produkty obejmuje EPR? Produkty objęte EPR w UE

Zakres EPR jest szeroki i stale się rozszerza. Najważniejsze grupy to:

• opakowania (karton, plastik, folia, szkło, metal, drewno),
• sprzęt elektryczny i elektroniczny (WEEE),
• baterie i akumulatory,
• oleje smarowe,
• pojazdy,
• opony,
• tekstylia.

Kogo obowiązuje EPR w UE?

EPR dotyczy każdego podmiotu, który jako pierwszy wprowadza produkt na rynek danego kraju UE, niezależnie od miejsca produkcji. Oznacza to, że EPR mogą być objęci:

• importerzy wprowadzające produkty spoza UE,
• unijni producenci,
• sprzedawcy e-commerce (Amazon, Allegro, Shopify),
• marki własne,
• dystrybutorzy pod własnym logo.

Obowiązki producenta w ramach EPR

Producent (również importer) musi:

1. Zarejestrować się w odpowiednim rejestrze krajowym
2. Finansować system zbiórki i recyklingu
3. Składać okresowe sprawozdania
4. Płacić opłaty EPR
5. Współpracować z organizacją odzysku lub realizować obowiązki samodzielnie
6. Prowadzić ewidencję masy i rodzaju produktów/opakowań.

Przedsiębiorcy, którzy nie wywiążą się z tych obowiązków, nielegalnie wprowadzają swoje produkty do obrotu i narażają się na kary.

Obowiązki importera i dystrybutora w UE

Importer w Unii Europejskiej przejmuje pełną odpowiedzialność EPR i odpowiada za zgodność nawet wtedy, gdy producent jest poza UE.

Dystrybutor zaś musi zweryfikować, czy produkt jest objęty EPR oraz w wielu przypadkach zweryfikować numer EPR dostawcy.

Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta w Polsce – przepisy krajowe i rejestr BDO

Polski system EPR wciąż się formuje. Funkcjonuje on na podstawie:

• ustawy o odpadach,
• ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi,
• przepisów wykonawczych do WEEE i baterii.

W ramach systemu zarządzania odpadami, każdy importer produktów musi zarejestrować się w BDO i prowadzić ewidencję. Wiąże się to ze składaniem sprawozdań, w których należy wykazać masy opakowań, a także opłatami. Brak BDO oznacza kary administracyjne do 1 000 000 zł.

Opłaty EPR – jak są naliczane?

Opłaty zależą od:

• rodzaju materiału (plastik, papier, szkło),
• masy wprowadzonej na rynek,
• poziomów recyklingu,
• kraju członkowskiego UE (różne wysokości stawek).

Najważniejsze zmiany w EPR na poziomie unijnym

Organy Unii Europejskiej wprowadzają daleko sięgające zasady mające na celu ograniczenie odpadów, a najważniejsze kierunki zmian obejmują:

• PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) – rozporządzenie zamiast dyrektywy,
• obowiązkowe poziomy recyklingu,
• rozszerzenie EPR na nowe grupy,
• większa transparentność kosztów,
• wzmocniona kontrola e-commerce.

Jakie są sankcje za brak EPR?

Co się stanie, jeżeli jako przedsiębiorca nie dopilnujesz swoich obowiązków związanych z EPR? Brak EPR może skutkować: 

• karami finansowymi,
• blokadą sprzedaży przez kanały online,
• wycofaniem produktów z rynku,
• odpowiedzialnością karną w skrajnych przypadkach,
• problemami celnymi i podatkowymi.

Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta w Unii Europejskiej

EPR dotyczy niemal każdego importera, producenta i sprzedawcy online w UE. Upewnij się, że działasz zgodnie z przepisami EPR by uniknąć przykrych konsekwencji oraz zmniejszyć ryzyko finansowe czy operacyjne.